پرسه در متون کلاسیک؛ ماکیاولی و خلقیات فرانسویان
فرانسویان چنان مشتاق سود و زیان آنیاند که از خطاها و صوابهای گذشته چندان یاد نمیکنند و چندان پروای خیر و شر آتیه را ندارند.
در نزد فرانسویان، اولین پیمان همواره بهترین پیمان است.
اگر آنها قادر نباشند در حقت لطفی کنند، این مانع نمیشود قول آن را به تو ندهند. حتی اگر در موقعیتی باشند که بتوانند به تو لطف کنند، این کار را با کمال اکراه انجام میدهند، یا اصلا انجام نمیدهند. فرانسویان به هنگام بدبختی خاکسارند و به هنگام نیکبختی گردنفراز.
آنها خسیساند، حسابگر نیستند.
آنها بدترین قباها را پُرشور و ماهرانه میبافند.
آنها پروای آنچه را که گفتهاند یا شنیدهاند ندارند.
آنها بیشتر مشتاق سیم و زرند تا خون.
دربار فرانسویان فقط بر هر که به محضرش شرفیاب شود سخاوت میورزد.
یک فاتح فرانسوی پیوسته به محضر شاه فراخوانده میشود، اما او که در نبرد مغلوب شده به ندرت. پس هر که در شرف آغازیدن کارزار است، نخست باید بخت پیروزشدن یا نشدن و خوشایند و بدآیند سلطان را بسنجد. چزاره بورجا این را نیک میدانست، همین باعث شد با لشکریانش بر فلورانس بتازد.
اگر یکی از درباریان یا نجیبزادگان در امری ناظر به یک فرد ثالث از فرمان شاه سرپیچی کند، اگر محبوب شاه باشد مجازات نخواهد شد، اما باید وفاداریاش را در آتیه نشان دهد. اما اگر او محبوب شاه نبود، چهار ماه باید از دربار دور بماند. در پیزا ما دو بار هزینهی سرپیچی را پرداختیم: یک بار که انتراگوئس ارگ پیزا را تصرف کرد و بار دوم وقتی لشکر فرانسویان عازم پیزا شد.
او که مشتاق است در دربار تجارت کند، باید سیم و زر و جهد و بخت نیک داشته باشد.
اگر از فرانسویان طلب شود به میل خود کاری را انجام دهند، نخست سودی را که میتواند عایدشان شود میسنجند.
برخلاف نجیبزادگان ایتالیایی، آنها عموما دغدغهی آوازهی خویش را ندارند. آنها دغدغهی اینکه وجههی خویش را از کف بدهند نداشتند، وقتی که لشکر خود را به سیهنا گسیل داشتند تا شهر مونتهپولچیانو را طلب کنند و عاقبت نیز [همپیمانشان، حاکم سیهنا] از آن سرباز زد.
آنها بوالهوساند و سهلانگار.
آنها غرور فاتحان را دارند.
آنها دشمن زبان لاتین و شکوه روماند.
ایتالیاییها در دربار فرانسویان اوقات خوبی را سپری نمیکنند، جز آنانکه کشتیشان به گل نشسته و هیچ چیزی برای ازدستدادن ندارند.
ترجمهی یادداشتی از ماکیاولی در زمانهی دخالت فرانسویان در تنازعات میان ولایات مختلف ایتالیا:
Machiavelli, N. (2009). The Essential Writings of Machiavelli (Peter Constantine. Trans). Random House Publishing Group. p.384-5.
کلمات کلیدی: ماکیاولی، فرانسویان، ایتالیا
